Motiv

Jump to Comments

Rozmowa z Michaëlem Prazanem, autorem filmu dokumentalnego „Einsatzgruppen – brygady śmierci”

Iza Michaliszyn, Agata Jałosińska: Gratulujemy nagrody!
Michaël Prazan: Dziękuję.

Czy są jakieś osobiste powody, dla których zrobił Pan ten film?
Mam korzenie żydowskie. Mój dziadek urodził się w Warszawie. Jestem tutaj czwarty raz i jestem wzruszony pobytem tutaj. Moja cała rodzina zginęła podczas wojny, część w Oświęcimiu. Ten film był ostatnią szansą, aby dowiedzieć się  prawdy o tych wydarzeniach od ludzi, którzy pamiętali te czasy. Parę lat później nie było to już możliwe.

Podczas odbierania nagrody, powiedział Pan, że to Pana pierwsza nagroda…
Dla mnie było pewne, że jeśli uda się coś z jakimś filmem, to będzie to właśnie za ten film.

Jakiej prawdy o tamtych wydarzeniach szukał Pan robiąc film „Einsatzgruppen”?
Pytanie ma kilka poziomów. Przede wszystkim szukałem prawdy historycznej. Ta część ludobójstwa nigdy nie była pokazana w filmie. Szukałem też wszystkiego, co można było znaleźć – w archiwach, ale też od ludzi, którzy mieli wiedzę na ten temat. Jednak to przede wszystkim były wstrząsające obrazy tego, co działo się w latach wojennych.

Czy dowiedział się Pan czegoś nowego o ludziach, robiąc ten film?
Było dla mnie nowe, że ludzie, którzy byli w „Einsatzgruppen”, byli bardzo wykształceni, mieli doktoraty. Mimo to barbarzyństwo było wpisane, w to, co robili. Tragiczne było to, że nie można było od tych zbrodni uciec. Ludzie byli osaczeni przez nazistów, nie mieli szans ucieczki. I najgorsze w tym, co odkryłem było to, że naziści byli zafascynowani fotografowaniem i filmowaniem tego, co robili. Zachowywali się jak podróżnicy, jak turyści, dokumentując codzienność.

Zygmunt Bauman powiedział, że podczas II wojny światowej możliwa była taka skala zbrodni, ponieważ kat nie patrzył na swoją ofiarę, Paktycznie nie wchodził z nią w relację.
Ludzie, którzy stanowili skład „Einsatzgruppen”, po jakimś czasie pracy, od 1942 roku, byli poddawani kontroli psychiatrycznej i leczeni, ponieważ nie byli w stanie wytrzymać wykonywania na co dzień zadań – mordowania dzieci i dorosłych. Na dalszym etapie rozwijania systemu, powstawały komory gazowe, by uniknąć kontaktu między katem i ofiarą.

Czy to, że dużo czasu spędził Pan w Japonii, ma wpływ na sposób, w jaki Pan postrzega człowieka i realizuje swoje filmy?
Nie zrobiłbym tego filmu w taki sposób, nie będąc wcześniej w Japonii. Mój pobyt tam uwarunkował mój sposób widzenia drugiego człowieka – jako obcego, a jednocześnie wartego zrozumienia i poznania. Konieczność przebicia się przez mur bariery kulturowej podczas pobytu w Japonii, nauczyła mnie odnajdowania człowieczeństwa w każdym.

Czy ma Pan jeszcze podobny „duży” temat filmowy przed sobą do zrobienia?
Myślę o filmie na temat Adolfa Eichmanna.