„Tobruk” Václava Marhoula pokazuje, czym jest wojna, bez zbędnego patosu i emocjonalnej muzyki w tle.

W ostatniej scenie filmu widać  trzech żołnierzy ostrzeliwanych przez wroga. Po środku Jan Liberman. Po jego prawej stronie leży już martwy kolega Jiři Pospíchal – symbol żołnierza przepełnionego ideałami wojennymi. Po lewej stronie konający kapral Kohaka, którego brutalne zachowanie wymusza wojenna rzeczywistość. Scena symbolizuje złożoność ludzkiej psychiki, w której żołnierze są odpowiednikami struktur osobowości. Jiři jako superego, reprezentujący szlachetne wartości i ideały. Na drugim biegunie id, czyli popęd zabijania, który kieruje zachowaniem Kohaka, a po środku płaczący Jan, czyli rozbite ego starające się o harmonię.

Tobruk, fot. materiały dystrybutora

Reżyser określił swój film jako „obraz człowieka niejednolitego”. – Nie chciałem robić filmu z  czarno-białymi postaciami. Przez trzy lata studiowałem przebieg wojny, czytałem dzienniki naszych żołnierzy. Zależało mi na jak największej autentyczności, stąd też decyzja o zaangażowaniu aktorów, którzy nie są medialnie rozpoznawalni – tłumaczy.

Środowisko wojenne nie jest obce twórcy filmu – sam służył w Afganistanie. Zapytany, dlaczego nie nakręcił filmu o współczesnej wojnie, odpowiedział: – Przy pisaniu scenariusza do pewnych rzeczy trzeba się zdystansować. Mi się to nie udało. Proszę sobie wyobrazić, że męstwo, odwaga i moralność to nasze dobra materialne, które są inwestowane w wojnę, a ta z kolei nie jest dobrą inwestycją. Nie pomnaża naszych dóbr, tylko je zabiera. Żołnierze na pierwszej linii frontu codziennie upłynniają swoje konto. Pytanie, na jak długo starczy im środków – kończy reżyser.

Tobruk, reż. Václav Marhoul, Republika Czeska 2008, 99 min